آناتومی دستگاه تناسلی زنانه

آناتومی عملی جراحی لابیاپلاستی – بخش 1

0 57

برای هر رویه جراحی آگاهی کامل از کالبدشناسی (آناتومی) مربوط به آن عضو برای موفقیت آن عمل جنبه حیاتی دارد.

اصل کلیدی در جراحی ناحیه تناسلی حفظ حواس آن در تمامی شرایط است. مابقی موارد در رتبه دوم قرار دارد. نتیجه استفاده از یک عمل جراحی زیبایی عالی چیست اگر ناحیه تناسلی زن نتواند به تحریک های حسی ناشی از مقاربت جنسی پاسخ دهد، حتی اگر کاهش حس خیلی کم باشد؟ بنابراین برای آشنایی با آناتومی ناحیه تناسلی زنان به بررسی پرینه پرداخته و توجه خاصی به عصب دهی این ناحیه و بخصوص کلیتوریس می شود.

جهت دریافت نوبت مشاوره و یا رزرو وقت درمان با متخصص زنان و زایمان دکتر سولماز محمدی می‌توانید با شماره روبرو تماس حاصل فرمایید. 09170836882

کف لگن

کف لگن از لایه های عضله و بافت همبند تشکیل شده است. کار اصلی کف لگن نگهداری احشای شکمی و لگنی در جای خود است. دریچه ای که در وسط کف لگن قرار دارد، معبری برای عبور روده کوچک، واژن و پیشابراه فراهم ساخته است.

بخش اصلی کف لگن را دیافراگم لگنی تشکیل داده است که عمدتا توسط عضله بالا نگهدارنده مقعد تشکیل شده است. بخش کوچکی که بین رامی ایسکیال و رامی پوبیک تحتانی واقع شده است را دیافراگم ادراری تناسلی می نامند و از عضله پرینه ای عرضی عمقی ذوزنقه ای تشکیل شده است.

سوراخی که واژن و پیشابراه از طریق آن از دیافراگم پیشابراهی – تناسلی عبور می کنند، توسط حلقه ای از عضله دریچه پیشابراهی واژنی احاطه شده است. این صفحه عضلانی بین پوشش تحتانی دیافراگم (غشای پرینه ای) در سطح تحتانی و پوشش بالایی دیافراگم در سطح بالایی قرار گرفته است. این دو پوشش در قله لایه عضلانی با هم یکی شده و رباط پرینه ای مورب (رباط کراوس) را تشکیل می دهند که بخش قدامی دیافراگم ادراری تناسلی را تشکیل می دهد. در اینجا یک شکاف کوچک بین دیافراگم و رباط پوبیک تحتانی وجود دارد (رباط کمانی) چرا که قوس آن از زاویه سوپراپوبیک عبور می کند و از میان آن ورید عمقی پشتی کلیتوریس رد می شود و شبکه وریدی احشایی ناحیه (بولب) را تخلیه می کند. این ورید با اعصاب غاری همراه است که با اعصاب پشتی کلیتوریس بعد از ترک این شیار یکی می شود.

بخش تحتانی غشای پرینه ای توسط یک لایه از بافت همبند پوشیده شده است که پوشش پرینه ای سطحی (فشیای کولز) نامیده می شود. ناحیه پرینه ای سطحی بین این لایه واقع شده است.

رشته های عضله پرینه ای مورب سطحی از خار ایسکیال به سمت تاندون مرکزی پرینه (تنه پرینه ای) کشیده شده است، یک عضله سطحی که در زنان تکامل ناچیزی دارد (بخش خلفی دیافراگم ادراری تناسلی توسط عضله پرینه ای مورب عمقی ذوزنقه ای ساخته می شود).

بافت همبند تاندون مرکزی پرینه (تنه پرینه) در محل انتقال بین دیافراگم ادراری تناسلی و دیافراگم لگنی در وسط کف لگن قرار گرفته است. این بافت همبند بین مقعد و شیار خلفی واقع شده است. تاندون مرکزی پرینه یک توده به هم بافته عضلانی، فشیا و فیبروزی است که شامل تاندون نگهدارنده مقعد و عضلات پرینه ای عمقی و سطحی مورب است. از نظر حرکتی، تنه پرینه یک محل الحاق مهم در کف لگن است (شکل ۱).

دیافراگم ادراری تناسلی

۱- سمفیز پوبیس

۲- رباط تحتانی پوبیک (رباط کمانی)

۳- رباط مورب پرینه ای (رباط کراوس)

۴- عضله پیشابراهی – واژینال

۵- راموس تحتانی ایسکیو-پوبیک

۶- عضله عرضی عمقی پرینه ای (دیافراگم ادراری تناسلی)

۷- عضله بولبواسپونجیوسوس

۸- عضله عرضی سطحی پرینه ای

۹- مرکز تاندونی پرینه (تنه پرینه ای)

۱۰- عضله لواتور آنی

۱۱- خار ایسکیال

۱۲- عضله اسفکنتر خارجی مقعد

شکل ۱٫ دیافراگم ادراری تناسلی

فرج

فرج یا وولو یا پودندوم شامل تمامی ساختارهای زیر است: لابیا ماژور، لابیا مینور، کلیتوریس، دهلیز واژن، مئای ادراری، جسم اسفنجی (پیاز دهلیزی) و مونس پوبیس (شکل ۲) که در ادامه بحث می شوند.

لوب ماژور

لابیا ماژور (لبه بیرونی، لب بزرگ خارجی واژن) یک جفت چین پوستی برجسته است که با همدیگر به صورت یک قوس جزئی روی لوبیا مینور یا لب کوچک واژن واقع شده اند. لابیا ماژور از مونس پوبیس (برجستگی بالای واژن) تا پرینه کشیده شده است. لابیا ماژور دو طرف در قدام و خلف توسط یک پل بافتی (تلاقی قدامی و خلفی) به هم وصل شده اند. لابیا ماژور از قدام به طور نامحسوسی با مونس پوبیس یکی شده است و از خلف با محل تلاقی اتصال خلفی و تنه پرینه یکی می باشد. از وسط شکاف پودندال بین آنها واقع شده است در حالی که از کناره ها تا ناحیه باسنی پرینه ای در نزدیکی تنه شیار تناسلی رانی کشیده شده اند.

پوست نسبتا محکمی روی آن را پوشانده است که معادل کیسه بیضه مردان است و سطح خارجی آن با مو پوشیده شده است. لوب بزرگ واژن حاوی غدد چربی، غدد عرق و غدد بو است. یک شبکه از رشته های عضله صاف را می توان در زیر پوست آن یافت. بخش میانی آن بدون مو است و چین بین لوبی را تشکیل می دهد که تا لوبیا مینور ادامه دارد.

در زیر لابیا ماژور بافت چربی فراوانی جمع شده است و محافظت مکانیکی ناحیه تناسلی خارجی در مقابل ضربه را به عهده دارد و لابیا مینور را پوشانده و به بسته شدن دهلیز واژینال کمک می کند.

آتروفی چربی به معنی از دست دادن یا حداقل کاهش این کارکردها است و لوب خارجی واژن دچار افتادگی می شود. همانند بیضه مردان، پوست لابیا ماژور ممکن است با بالا رفتن سن کشیده شود و لابیا ماژور دچار بزرگی (هیپرتروفی) و افتادگی شود (شکل ۳).

لابیا مینور (نیمف)

لابیا مینور (لوب داخلی، لبه داخلی واژن) دو چین پوستی باریک است که از نظر شکل و اندازه از زنی به زن دیگر خیلی تفاوت دارد. بطور ایده آل بایستی بطور کامل توسط لابیا ماژور پوشیده شده باشد. عمل آنها بستن دریچه واژن برای محافظت در مقابل عفونت و پیشگیری از خشکی واژن است.

لوب کوچک واژن یا لابیا مینور در داخل لابیا ماژور از مونس پوبیس تا پرینه کشیده شده است. در بالای کلیتوریس، تنه کلیتوریس را می پوشانند و به صورت نیمه سیلندری به بیرون قوس دارد. این بخش بالایی لابیا مینور پرپوس کلیتوریس را تشکیل می دهد. بخش پایینی پرپوس به نوبه خود یک چین تقریبا دایره ای از پوست را تشکیل می دهد که تقریبا روی سر کلیتوریس را می پوشاند و تحت عنوان هود کلیتوریس شناخته می شود. شکل و طول هود یا کلاهک کلیتوریس در زنان مختلف تفاوت چشمگیری دارد. گاهی اوقات فقط بخش بالایی سر کلیتوریس را می پوشاند و گاهی اوقات کل سر کلیتوریس را می پوشاند و همانند پرده ای آویزان است. حفره ای که بین سر کلیتوریس و بخش داخلی کلاهک کلیتوریس تشکیل می شود را اتاقک پرپوتیال نامیده می شود. غدد چربی زیادی در گردن و سر کلیتوریس وجود دارد و چربی و مومی ترشح می کنند که عمدتا در اتاقک پرپوتیال جمع می شود. با بالا رفتن سن، هود کلیتوریس افتادگی پیدا می کند. بخش جانبی هود کلیتوریس با لابیا مینور در اطراف سر کلیتوریس یکی می شود. گاهی اوقات در این محل اتصال به طور جزئی جابجایی رخ می دهد و گاهی اوقات جابجایی متمایزی دارد.

آناتومی واژن یا کس یا فرج زن

۱- مونس پوبیس

۲- لابیا ماژور

۳- لابیا مینور

۴- سولکوس ژنیتوفمورال

۵- شیار قدامی

۶- چین بین لوبی

۷- پرپوس، تنه کلیتورال

۸- هود (کلاهک) کلیتوریس

۹- قوس کلاهک کلیتوریس

۱۰- سر کلیتوریس

۱۱- فرنولوم کلیتوریس

۱۲- روزنه بیرونی پیشابراه

۱۳- دریچه غدد فوق پیشابراهی

۱۴- هیمن (پرده بکارت)

۱۵- دهلیز واژینال

۱۶- مدخل واژن

۱۷- سوراخ ناوی

۱۸- فورشه خلفی

۱۹- شیار خلفی

۲۰- پرینه

۲۱- مقعد

شکل ۲٫ فرج

نمای کس یا فرج زن سالمندشکل ۳٫ ظاهر سالخورده دستگاه تناسلی خارجی زنان

لابیا مینور به پایین کشده شده و از دو طرف دهلیز واژن به سمت چین خلفی و پرینه ادامه می یابد، جایی که یک پل پوستی ایجاد شده و سوراخ لابیا مینور (فرشت خلفی) را تشکیل می دهد.

بالاترین ارتفاع لابیا مینور بلافاصله در زیر کلیتوریس قرار دارد. همانطور که لوب کوچک به سمت تحتانی ادامه می یابد، ارتفاع آن کاهش می یابد. گسترش دیستال لابیا مینور به سمت فورشت تا نزدیکی مقعد ادامه می یابد و با پوست مقعد تلفیق می شود.

پوست لوب داخلی بطور قابل توجهی نازک تر از پوست لوب خارجی است. لابیا مینور بدون مو است. از نظر شکل شناسی، پوست لابیا مینور همانند پوست آلت تناسلی یا پره پوس مردان است. لابیا مینور حاوی بافت چربی نیست. بخش داخلی آن توسط پوست واژن پوشیده شده است (سلول های پوششی سنگفرشی خوشه ای کراتینه نشده). بخش بیرونی آن بطور جزئی توسط سلول های سنگفرشی پوشیده شده است. محل اتصال این دو سطح در لبه آزاد لابیا مینور را خط هارت می نامند.

یک لایه از بافت همبند سست با ضخامت متغیر (با توجه به مقدار ضخامت لوب) بین بخش داخلی و خارجی لابیا مینور قرار گرفته است. این لایه حاوی رشته های کولاژن به هم تافته است و عروق خونی و اعصاب فراوانی دارد. این بافت ماده پر کننده کل دستگاه تناسلی خارجی است و همچنین کل ناحیه کلیتوریسی و تنه کلیتوریس را احاطه کرده است (شکل ۴).

با افزایش سن و حتی در زنان جوان، لوب داخلی ممکن است بطور افراطی رشد کند و از محفظه ایجاد شده توسط لابیا ماژور یا لب خارجی بیرون بزند. صرفنظر از مسئله زیبایی، این ممکن است موجب اختلال کارکردی شود.

بافت زیرجلدی لابیا مینور و لابیا ماژورشکل ۴٫ بافت زیرجلدی لابیا مینور

آناتومی دستگاه تناسلی زنانشکل ۵٫ ارتفاع و طول لابیا مینور

گرچه عده ای طول لابیا مینور را بطور متفاوتی اندازه می گیرند، طول لابیا مینور بیشتر فاصله بین شروع لوب در محل چین پوستی بین لوبی تا محل اتصال آن در پرینه است. ارتفاع لابیا مینور از سوی دیگر بیشترین فاصله بین قاعده چین بین لوبی تا لبه آزاد لابیا مینور است. این فواصل بهتر است در حالی اندازه گیری شود که شخص ایستاده است (شکل ۵).

در چه نقطه ای هیپرتروفی (بزرگ شدگی) لابیا مینور تشخیص داده می شود؟ تعریف پذیرفته شده بین المللی برای هیپرتروفی لابیا مینور وجود ندارد. اگر ارتفاع لابیا مینور از ۲ سانتیمتر از قاعده آن در محل چین بین لوبی تجاوز کند، لبه های داخلی واژن از بیرون پوشش لابیا ماژور دیده می شود و بنابراین با اثرات و عوارض مخرب جسمی و روانی همراه است. بنابراین اگر ارتفاع لابیا مینور بیشتر از ۲ سانتیمتر باشد، می توان گفت که دچار هیپرتروفی شده است.

کلیتوریس

کلیتوریس تنها عضوی از بدن است که به طور کامل و انحصاری برای لذت جنسی استفاده می شود. کلیتوریس یک ساختمان سه بعدی به شکل Y برعکس است، مشابه اجسام غاری آلت تناسلی مردانه است. کلیتوریس از دو کرورا تشکیل شده است که در خط وسط سمفیز پوبیس به هم وصل شده و تنه کلیتوریس را تشکیل می دهند و سپس پایین می آیند، قبل از اینکه در محل خمیدگی به سمت پایین تغییر مسیر دهند. تنه کلیتوریس توسط رباط آویزان کلیتروس نگهداری شده است که آن را به سمفیز پوبیس وصل می کند. نوک تنه کلیتوریس، سر کلیتوریس تنها بخشی از کلیتوریس است که از بیرون قابل رویت است (شکل ۶).

آناتومی کلیتوریس یا چچول زنشکل ۶٫ کلیتوریس

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.