کیست تخمدان کیسههای پر از مایعی هستند که میتوانند درون تخمدان یا روی آن رشد کند. بیشتر کیستهای تخمدان بیخطر هستند و خودبهخود از بین میروند؛ اما اگر باعث ایجاد درد و ناراحتی شده و یا احتمال بروز سرطان وجود دارد، ممکن است نیاز به جراحی برای برداشتن این کیستها داشته باشید.
کیست تخمدان معمولاً با استفاده از یک روش جراحی به نام لاپاراسکوپی (نوعی جراحی از طریق سوراخ بر روی پوست) برداشته میشود، اما گاهی اوقات جراحی باز لازم است انجام شود. در حین جراحی میتوان یک کیست غیر سرطانی که علائمی را ایجاد میکند برداشته شود (سیستکتومی) و تخمدان دست نخورده باقی میماند. در برخی موارد، بخصوص هنگامی که سلولهای سرطان یافت میشود، کل یک تخمدان یا هر دو تخمدان برداشته میشود. این عمل توسط یک متخصص زنان انجام میشود.
[sv slug=”number”]
چرا این جراحی انجام میشود؟
از جراحی برای تأیید تشخیص کیست تخمدان، برداشتن کیستی که علائم ایجاد کرده و رد ابتلا به سرطان تخمدان استفاده میشود. جراحی کیست تخمدان یا تودهای در تخمدان در موارد زیر توصیه میشود:
- غدههای تخمدانی (تودهها) در هر دو تخمدان وجود دارد.
- کیست تخمدان که تحت نظر قرار گرفته است، طی ۲ تا ۳ ماه کوچک نشده و از بین نرفته است.
- یک آزمایش سونوگرافی نشان میدهد که کیست یک کیست تخمدان ساده نیست.
- تومور تخمدان دارید و شما:
- هرگز قاعدگی نداشتهاید (به عنوان مثال، یک دختر نوجوان).
- در دوران یائسگی (زن یائسه) هستید.
- از قرصهای جلوگیری از بارداری استفاده میکنید (مگر اینکه از قرصهای فقط با پروژستین با دوز کم استفاده کنید یا قرصی را در موعد خود مصرف نکردهاید که این امر باعث میشود کیست تخمدانی مربوط به تخمک گذاری بیشتر شود).
- پزشک شما نگران باشد که سرطان تخمدان وجود دارد. در این حالت، توصیه میشود که به یک متخصص زنان و زایمان نیز مراجعه کنید.
آماده سازی برای جراحی برداشتن کیست تخمدان
شما میتوانید اطلاعاتی در مورد نحوه آماده سازی برای عمل خود از بیمارستان خود دریافت کنید. به طور مثال اگر سیگار میکشید، از شما خواسته میشود سیگار را ترک کنید. سیگار کشیدن خطر ابتلا به عفونت پس از جراحی را افزایش میدهد که این مسئله میتواند بهبودی شما را کندتر کند. همچنین میتواند منجر به بروز عوارضی شود.
کیست تخمدان معمولاً با جراحی به روش سوراخ کلید به عنوان یک عمل سرپایی برداشته میشود. این بدان معناست که شما ممکن است بتوانید در همان روز به خانه بروید، اگرچه گاهی اوقات یک شب بستری در بیمارستان لازم است.
قبل از اینکه برای عمل به بیمارستان بروید، ترتیبی بدهید که دوست یا عضوی از خانوادهتان شما را همراهی کند و پس از انجام عمل، شما را از بیمارستان به خانه منتقل کند؛ و برنامهریزی کنید که در ۲۴ ساعت اول شخصی میتواند در خانه در کنار شما باشد.
این عمل با بیهوشی عمومی انجام میشود، بنابراین در حین انجام جراحی و پس از اتمام آن، خواب خواهید بود. از شما خواسته میشود دستورالعملهای رژیم غذایی را رعایت کنید. این به معنای نخوردن و نوشیدن چیزی غیر از مایعات شفاف حدود شش ساعت قبل از جراحی است. معمولاً میتوانید حداکثر تا دو ساعت قبل از جراحی آب بنوشید، اما بعد از این زمان دیگر نمیتوانید. رعایت هرگونه توصیهای که بیمارستان به شما میدهد بسیار مهم است.
ممکن است از شما خواسته شود جوراب واریس (جورابهای فشرده سازی) بپوشید تا از لخته شدن خون در رگهای پاهایتان جلوگیری کند. متخصص زنان با شما در مورد اینکه چه اتفاقی قبل، حین و بعد از عمل شما خواهد افتاد، از جمله دردی که ممکن است داشته باشید، با شما صحبت خواهد کرد. اگر در مورد چیزی مطمئن نیستید، از پرسیدن ابایی نداشته باشید. هیچ سؤالی نمیتوانند بیاهمیت باشد. مهم این است که شما کاملاً آگاه باشید، بنابراین از دادن رضایت برای انجام این عمل احساس رضایت میکنید. ممکن است از شما بخواهند این کار را با امضای فرم رضایتنامه انجام دهید.
هنگام جراحی برداشتن کیست تخمدان چه اتفاقی میافتد؟
برداشتن کیست تخمدان معمولاً از طریق جراحی با لاپاراسکوپ (ایجاد یک سوراخ در بدن) انجام میشود، اما گاهی اوقات به برش بزرگتری (جراحی باز) نیاز است. متخصص زنان با شما در مورد اینکه کدام نوع عمل در شرایط شما بهترین گزینه خواهد بود، با شما صحبت خواهد کرد.
جراحی لاپاراسکوپی
کیستهای ساده یا کوچک را معمولاً میتوان با جراحی لاپاراسکوپی خارج کرد. در صورت انجام جراحی به روش لاپاراسکوپی، متخصص زنان دو یا سه برش کوچک (به طول ۵ تا ۱ سانتیمتر) در بدن ایجاد میکند. یکی نزدیک به شکم شما خواهد بود و دو تای دیگر پایینتر، معمولاً یک سوراخ در هر طرف. سپس ابزارهای کوچک و یک دوربین تلسکوپی لوله مانندی را (که لاپاراسکوپ نامیده میشود) از طریق این برشها وارد بدن میکنند. این روش به لاپاراسکوپی معروف است. سپس جراح تخمدانهای شما را بررسی و معاینه کرده و کیست را خارج میکند. بریدگیهای ایجاد شده در پوست شما با چسب یا بخیه بسته میشود.
جراحی باز (لاپاراتومی)
در برخی شرایط، ممکن است متخصص زنان شما نیاز به انجام جراحی باز داشته باشد. در این روش یک برش ساده و بزرگتر در پایین شکم شما ایجاد میشود تا به تخمدان برسد. اگر کیست بسیار بزرگ باشد یا احتمال سرطانی بودن آن وجود داشته باشد، ممکن است متخصص زنان و زایمان جراحی باز را برای شما توصیه کند. یا ممکن است مجبور شود در حین عمل لاپاراسکوپی، رویهی عمل را به جراحی باز تغییر دهند تا کیست شما بدون هیچ خطری برداشته شود.
در برخی شرایط، ممکن است لازم باشد که در طول عمل کل تخمدان بیمار برداشته شود.
پس از این عمل انتظار چه چیزی را باید داشت
بعد از لاپاراسکوپی، پرستار شما مطمئن میشود که درد ندارید و به شما اجازه میدهد تا چند ساعت استراحت کنید. آنها همچنین توصیههایی را برای خوردن و نوشیدن در اختیار شما قرار میدهند. در مواقعی که احساس میکنید که آمادگی رفتن به خانه را دارید، معمولاً بعد از عمل میتوانید به خانه برگردید. شخصی باید شما را تا خانه همراهی کند و یک دوست یا فردی از اعضای خانوادهتان باید یک شب در کنار شما بماند.
پرستار شما قبل از رفتن به خانه در مورد مراقبت از زخمهای در حال ترمیمتان، دستورالعملهایی به شما میدهد. قبل از اینکه به خانه بروید احتمالاً بررسی میکنند که آیا میتوانید ادرارتان را به خوبی دفع کنید و همچنین ممکن است داروهای مسکنی را به شما بدهند. همچنین برای مراجعهی بعدی، نوبتی به شما داده میشود.
تأثیرات بیهوشی عمومی بر روی افراد مختلف متفاوت است. ممکن است متوجه شوید که چندان تعادل ندارید و یا به خوبی قادر به تفکر واضح نیستید این باید ظرف ۲۴ ساعت برطرف شود. در ضمن، نباید رانندگی کنید، مشروبات الکلی بنوشید، با ماشین آلات و دستگاهها کار کنید یا اسناد و مدارک مهمی را امضا کنید. همیشه باید از توصیههای متخصص زنان یا پرستار پیروی کنید.
اگر متخصص زنان از بخیههای قابل جذب برای شما استفاده کرده باشد، خودبهخود از بین میروند. بخیههای نوع دیگر باید توسط پرستار یا کمک پرستار یا پزشک عمومی برداشته شود. این کار معمولاً حدود پنج تا هفت روز پس از عمل شما نیاز خواهد بود.
بهبودی بعد از جراحی برداشتن کیست تخمدان
مدت زمان لازم است تا بدن شما بعد از جراحی بهبود یابد. روند بهبودی در افراد مختلف متفاوت است. ممکن است احساس خستگی کنید و لازم است چند روز پس از رفتن به خانه استراحت کنید.
فعالیت
اما همچنین برای بهبودی شما مهم است که از جایتان بلند شوید و کمی راه بروید. در چند روز اول دو بار پیاده روی مختصری (۱۰–۱۵ دقیقه) داشته باشید و سپس به تدریج پیشرفت کنید. با گذشت یک هفته از عمل، اکثر خانمها میتوانند تا ۶۰ دقیقه آهسته و ثابت راه بروند. پس از حدود دو هفته، آنها به سطح فعالیت طبیعی خود بازمیگردند. به مدت چهار هفته باید از بلند کردن اجسام سنگین خودداری کنید.
احتمالاً شما میتوانید یک هفته بعد از عمل به کار خود برگردید، اما این ممکن است به نوع کار شما نیز بستگی داشته باشد. در برخی موارد این کار ممکن است یک هفته یا بیشتر طول بکشد. زمان بهبودی شما تحت تأثیر نوع جراحی یعنی لاپاراسکوپی یا جراحی باز نیز قرار خواهد گرفت. بهبودی بعد از جراحی باز بیشتر طول میکشد. اگر در مورد بهبودی یا زمانی که میتوانید به فعالیتهای خاص خود برگردید سؤالی دارید، از متخصص زنان خود بپرسید. خیلی مهم است که به توصیههای او عمل کنید.
تسکین درد
اگر درد زیادی دارید، میتوانید از مسکنهای بدون نسخه مانند پاراستامول یا ایبوپروفن استفاده کنید. همیشه اطلاعاتی را که همراه با داروی برای بیمار داده شده است مطالعه کنید و در صورت داشتن هرگونه سؤال، از داروساز خود بپرسید.
عوارض جانبی برداشتن کیست تخمدان
بعد از جراحی، ممکن است عوارض جانبی داشته باشید. بیشتر این عوارض موقتی بوده و ممکن است شامل موارد زیر باشد:
- درد یا ناراحتی در زیر شکم برای چند روز پس از عمل
- مقداری درد در شانهها
- مقدار کمی خونریزی واژینال تا ۴۸ ساعت
- برای چند روز احساس خستگی بیشتر از حد معمول خواهید داشت
چه موقع با پزشک تماس بگیرید
در صورت بروز علائم زیر باید با پزشک یا بیمارستانی که در آنجا جراحی کردهاید تماس بگیرید:
- بدتر شدن درد شکم
- درجه حرارت بالا، به خصوص اگر اشتهای خود را نیز از دست دادهاید یا حالت تهوع دارید
- قرمز یا دردناک شدن پوست در اطراف زخمهای جراحی
- سوزش یا درد در هنگام دفع ادرار و دفعات بیشتر ادرار کردن یا عدم توانایی دفع ادرار
- درد، تورم، قرمزی یا احساس گرما در پاها
پرسشهای متداول
من باردارم. آیا میتوان کیست تخمدان من را برداشت؟
بعید است کیست تخمدان در دوران بارداری به کودک شما آسیب برساند. متخصص زنان فقط در صورتی به شما عمل برداشتن کیست را به شما توصیه میکند که مشکل ایجاد کرده باشد یا خطر سرطانی بودن آن وجود داشته باشد. کیست تخمدان معمولاً بیخطر است و خودبهخود و بدون درمان از بین میرود. در زنان باردار، بیشتر کیستها تا هفتههای شانزدهم بارداری از بین رفتهاند. اگر کیست درد و ناراحتی برای شما ایجاد نکند و هیچ نشانهای از سرطانی بودن آن وجود نداشته باشد، به هیچ درمانی نیاز نخواهید داشت. در عوض کیستهای شما به طور منظم با اسکن سونوگرافی کنترل میشوند.
اگر کیست بزرگ و دردناک باشد، نشانههایی از پیچخوردگی (تورشن) یا سرطانی بودن را دارد، متخصص زنان و زایمان به شما توصیه میکند برای برداشتن آن جراحی لاپاراسکوپی را انجام دهید. جراحی لاپاراسکوپی در دوران بارداری برای شما و کودک شما نسبتاً بیخطر است، اما همه روشها خطراتی را در پی دارند. متخصص زنان این خطرات را برای شما توضیح میدهد.
آیا با وجود داشتن فقط یک تخمدان، هنوز بارور خواهم بود؟
بله. اگر آن یک تخمدان به طور طبیعی کار کند، هنوز میتوانید با تخمدان باقی مانده خود باردار شوید. یک زن دو تخمدان دارد، یک تخمدان در هر طرف رحم. تخمدانهای شما حاوی تخمک هستند و همچنین هورمون زنانه استروژن را تولید میکنند. هر ماه، یکی از تخمدانهای شما تخمک آزاد میکند. به این حالت تخمک گذاری میگویند. استروژن به تحریک تخمک گذاری کمک میکند.
اگر کیست تخمدان سرطانی باشد یا تخمدان شما آسیب دیده باشد، ممکن است لازم باشد کل تخمدان شما برداشته شود. اگر فقط یکی از تخمدانهای شما برداشته شود، بدن شما هنوز میتواند استروژن تولید کند و تخمدان باقی مانده شما تخمک آزاد کند؛ بنابراین شما هنوز بارور خواهید بود.
اگرچه، اگر هر دو تخمدان شما برداشته شود، دیگر تخمکی آزاد نمیشود و نمیتوانید باردار شوید. بلکه یائسگی زودرس خواهید داشت و برای جایگزینی استروژن در بدن خود نیاز به درمان جایگزینی هورمون (HRT) دارید. اگر نگران باروری خود هستید، به خصوص اگر قصد بچهدار شدن در آینده را دارید، با متخصص زنان خود صحبت کنید.
چه گزینههای جایگزینی برای عمل جراحی برداشتن کیست تخمدان وجود دارد؟
اگر کیست تخمدان علائمی برای شما ایجاد نکند، ممکن است متخصص زنان و زایمان پیشنهاد کند که به جای اقدام برای هرگونه درمان، فقط مراقب آن باشید. از شما خواسته میشود که اسکنهای سونوگرافیتان را به طور منظم و سر وقت انجام دهید تا بررسی شود که کیست از بین رفته است یا از نظر اندازه تغییر میکند یا خیر. اگر سنتان کمتر از ۵۰ سال است، بیشتر کیستهای تخمدان احتمالاً طی دو یا سه ماه به خودی خود از بین میروند.
