سرطان دهانه رحم

سرطان دهانه رحم، ورودی رحم را تحت تاثیر قرار می‌دهد. دهانه رحم، بخش باریکی از بخش پایینی آن است که معمولاً به آن گردنه رحم نیز گفته می‌شود. اگر سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه آن تشخیص داده شود، به خوبی قابل درمان است. چهار درمان اصلی برای سرطان دهانه رحم عبارتند از عمل جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی و درمان هدفمند. گاهی اوقات این روش‌های درمانی با یکدیگر ترکیب می‌شوند تا تاثیر بیشتری داشته باشند.

در این مقاله، ما به سرطان دهانه رحم، علائم آن و راه‌های پیشگیری و درمان آن می‌پردازیم.

مراحل 


بررسی مرحله سرطان بسیار مهم است. زیرا به فرد کمک می‌کند تا درباره انتخاب موثرترین نوع درمان تصمیم بگیرد.

مرحله بندی سرطان یا استیج بندی آن، به هدف ارزیابی میزان گسترش سرطان و رسیدن آن به ساختارهای مجاور یا اندام‌های دورتر انجام می‌شود.

سیستم چهار مرحله‌ای، رایج‌ترین راه برای درجه بندی سرطان دهانه رحم است.

  • مرحله ۰ مرحله‌ای که در آن سلول‌های پیش سرطانی وجود دارند.
  • مرحله ۱- سلول‌های سرطانی از سطح، به بافت‌های عمیق‌تر دهانه رحم و احتمالاً به درون رحم و غدد لنفاوی مجاور آن رشد کرده‌اند.
  • مرحله ۲- در این مرحله، سرطان از دهانه رحم و رحم فراتر رفته است و تا دیواره‌های لگن یا بخش پایینی واژن پیشرفت کرده است و ممکن است غدد لنفاوی اطراف را تحت تاثیر گذاشته یا به آنها سرایت نکرده باشد.
  • مرحله ۳- در این مرحله، سلول‌های سرطانی در قسمت تحتانی واژن یا دیواره‌های لگن وجود دارند و ممکن است باعث انسداد لوله‌های ادراری شوند که ادرار را از مثانه خارج می‌کنند در این وضعیت ممکن است غدد لنفاوی درگیر شده باشند یا اینکه درگیری غدد لنفاوی اتفاق نیفتاده باشد.
  • مرحله ۴- در این مرحله سرطان، مثانه یا روده بزرگ و مقعد را تحت تاثیر قرار داده و در حال رشد در خارج از لگن است. در این مرحله ممکن است غدد لنفاوی درگیر سرطان شده باشند یا اینکه درگیری غدد لنفاوی وجود نداشته باشد. بعدها در سرطان استیج ۴، اندام‌ها و ارگان‌های دور دست از جمله کبد، استخوان‌ها، ریه‌ها و غدد لنفاوی درگیر می‌شوند.

انجام آزمایش‌های غربالگری و دنبال کردن مراقبت‌های پزشکی در صورت بروز علائم، می‌تواند به فرد کمک کند تا زودتر به درمان دسترسی پیدا کرده و احتمال زنده ماندن پس از سرطان را افزایش دهد.

علت‌ها 


سرطان، نتیجه تقسیم سلولی غیر طبیعی و رشد غیر طبیعی سلول‌ها است. بیشتر سلول‌های بدن ما طول عمر مشخصی دارند و هنگام مرگ آن‌ها، بدن سلول‌های جدیدی تولید می‌کند تا جایگزین آنها شوند.

سلول‌های غیرطبیعی می‌توانند دو مشکل داشته باشند:

  • نمی‌میرند
  • یا به تقسیم خود ادامه می‌دهند

این موضوع منجر به تجمع بیش از حد سلول‌ها می‌شود که در نهایت باعث تشکیل یک توده یا تومور می‌گردد. دانشمندان هنوز کاملا مطمئن نیستند که سلول‌ها چگونه سرطانی می‌شوند.

با این حال برخی از عوامل خطر ساز می‌توانند خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزایش دهند. این عوامل عبارتند از:

  • HPV: این ویروس یک ویروس مقاربتی است. بیش از ۱۰۰ نوع مختلف از ویروس HPV وجود دارد که حداقل ۱۳ مورد آنها میتوانند باعث سرطان دهانه رحم شوند.
  • داشتن شرکای جنسی متعدد یا آغاز فعالیت جنسی زودرس: انتقال ویروس HPV  که باعث سرطان می‌شود تقریباً همیشه نتیجه تماس جنسی با فردی که دارای ویروس HPV است، می‌باشد. به طور کلی زنانی که شرکای جنسی زیادی داشته‌اندو بیشتر در معرض خطر عفونت HPV قرار دارند. که این امر خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزایش می‌دهد.
  • سیگار کشیدن: مصرف دخانیات خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم و همچنین انواع دیگر سرطان‌ها را افزایش می‌دهد.
  • داشتن سیستم ایمنی ضعیف: خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم در مبتلایان به HIV یا AIDS یا افرادی که پیوند عضو دریافت کرده‌اند و در نتیجه وادار به مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی شده‌اند، بیشتر است.
  • قرص‌های جلوگیری از بارداری: استفاده طولانی مدت از برخی از قرص‌های پیشگیری از بارداری، خطر ابتلای برخی خانم‌ها را اندکی افزایش می‌دهد.
  •  سایر بیماری‌های مقاربتی(STD): کلامیدیا، سوزاک و سفلیس که از بیماری‌های مقاربتی هستند نیز خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را افزایش می‌دهند.
  •  وضعیت اقتصادی- اجتماعی: به نظر می‌رسد نرخ سرطان دهانه رحم در نواحی که درآمد اقشار جامعه پایین است، بیشتر می‌باشد.

نشانه‌ها و علائم اولیه 


نشانه‌ها و علائم اولیه سرطان دهانه رحم

در مراحل اولیه سرطان دهانه رحم، ممکن است فرد هیچ علائمی را تجربه نکند. در نتیجه زنان باید به طور منظم آزمایش‌های پاپ اسمیر یا بررسی‌های رحم را انجام دهند.

تست پاپ اسمیر یک آزمایش پیشگیری است. هدف از آن تشخیص سرطان نیست بلکه مشخص شدن هر گونه تغییر سلولی است که می‌تواند نشان‌دهنده رشد احتمالی سرطان باشد تا فرد بتواند اقدامات اولیه را برای درمان آن انجام دهد.

شایع‌ترین علائم سرطان دهانه رحم عبارتند از:

  • خونریزی بین پریودها
  • خونریزی پس از مقاربت جنسی
  • خونریزی در دوره یائسگی
  • ناراحتی در هنگام مقاربت جنسی
  • ترشحات واژن با بوی بد شدید
  • ترشحات آغشته به خون در واژن
  • درد لگن

این علائم می‌توانند دلایل دیگری مانند عفونت نیز داشته باشند. هر کسی که چنین علائمی را تجربه کند باید به پزشک مراجعه نماید.

سن غربالگری


تشخیص زودهنگام سرطان دهانه رحم، نرخ موفقیت درمان آن را افزایش می‌دهد. پزشکان آزمایش‌های زیر را به عنوان آزمایش‌های غربالگری معمول توصیه می‌کنند.

زیر ۲۱ سال

پزشکان غربالگری در این سن را توصیه نمی‌کنند.

 از ۲۱ تا ۲۹ ساله

 در این سنین، افراد باید هر سه سال یکبار غربالگری سرطان دهانه رحم را انجام دهند.

 از ۳۰ تا ۶۵ سال 

 تکرار غربالگری در افرادی که در این سنین قرار دارند، به نوع آزمایش غربالگری بستگی دارد. پزشکان یکی از موارد زیر را به این افراد توصیه می‌کنند:

  • غربالگری سرطان دهانه رحم هر ۳ سال یکبار
  • غربالگری HPV هر ۵ سال یکبار
  • غربالگری هم برای HPV و هم سرطان دهانه رحم هر ۵ سال یکبار

سنین بالای ۶۵ سال 

در این سنین، پزشکان غربالگری را برای کسانی که در گذشته آزمایش‌های غربالگری را به اندازه کافی انجام داده‌اند، توصیه نمی‌کنند. مگر اینکه در معرض خطر بالای سرطان دهانه رحم قرار داشته باشند.

افرادی که قبلاً هیسترکتومی با برداشتن دهانه رحم انجام داده‌اند، به غربالگری احتیاجی نخواهند داشت مگر اینکه در گذشته دارای زائده‌های پیش سرطانی یا سرطان دهانه رحم بوده باشند.

تشخیص


توصیه‌هایی که در بالا گفته شد، توصیه‌های کلی برای غربالگری است؛ اما پزشکان می‌توانند به هر فرد درباره نیاز آنها به غربالگری به طور خاص مشاوره دهند.

آزمایش اسمیر دهانه رحم 

این غربالگری، سرطان را تشخیص نمی‌دهد اما در پی یافتن تغییرات غیر طبیعی در سلول‌های دهانه رحم است. ممکن است برخی سلول‌های غیر طبیعی در صورت عدم درمان، به سلول‌های سرطانی تبدیل شوند.

آزمایش DNA HPV

این آزمایش تعیین میکند که آیا یک فرد دارای یکی از انواع ویروس HPV است که می‌توانند باعث ایجاد سرطان دهانه رحم شوند یا خیر. این آزمایش شامل جمع‌‌آوری سلول از دهانه رحم برای بررسی‌های آزمایشگاهی است.

این آزمایش می‌تواند قبل از مشخص شدن هر گونه ناهنجاری در سلول‌های دهانه رحم، خصوصیات نژادی پرخطر HPV را در DNA سلول شناسایی کند.

آزمایش‌های بیشتر 

تشخیص سرطان دهانه رحم با آزمایش‌های بیشتر

اگر نشانه‌ها و علائمی از سرطان دهانه رحم وجود داشته باشد یا اگر تست پاپ اسمیر نشان‌دهنده سلول‌های غیرطبیعی باشد، پزشک می‌تواند انجام آزمایش‌های اضافه را نیز توصیه کند.

 این آزمایش‌ها عبارتند از:

  • کولپوسکوپی: این تکنیک، یک آزمایش تصویر برداری از واژن با استفاده از  یک ابزار اسپکولوم و یک کولپوسکوپ است که دستگاه‌های بزرگنمایی با استفاده از نور هستند.
  •  معاینه تحت بیهوشی (EUA): در این آزمایش، پزشک می‌تواند واژن و دهانه رحم را با دقت بیشتری معاینه کند.
  • بیوپسی: بیوپسی یا نمونه برداری  آزمایشی است که در آن پزشک بخش کوچکی از بافت را تحت بی‌حسی موضعی یا بیهوشی عمومی بر می‌دارد.
  •  بیوپسی مخروطی: در این آزمایش، پزشک قسمت کوچک و مخروطی شکل بافت غیرطبیعی را برای بررسی از دهانه رحم خارج می‌کند.
  • LLETZ: در این آزمایش با استفاده از یک حلقه سیم با جریان الکتریکی، دیاترمی به منظور  برداشتن بافت غیر طبیعی انجام می‌شود. سپس متخصص مراقبت‌های بهداشتی بافت را برای بررسی به آزمایشگاه می‌فرستد.
  • آزمایش خون: آزمایش شمارش سلول‌های خونی می‌تواند به شناسایی مشکلات کبدی یا کلیوی کمک کند.
  • سی تی اسکن: ممکن است یک پزشک متخصص از مایع باریوم برای نشان دادن هر گونه ناهنجاری سلولی در سی تی اسکن استفاده کند.
  • MRI: ممکن است انواع خاصی از MRI بتوانند سرطان دهانه رحم را در مراحل اولیه آن شناسایی کنند.
  • سونوگرافی لگن: در این روش، امواج صوتی با فرکانس بالا تصویری از ناحیه هدف را روی مانیتور ایجاد می‌کنند.

درمان سرطان دهانه رحم


درمان سرطان دهانه رحم

گزینه‌های درمانی برای سرطان دهانه رحم، شامل جراحی، پرتو درمانی، شیمی درمانی یا ترکیبی از این موارد هستند. تصمیم گیری درباره انواع درمان، به عوامل مختلفی از جمله مرحله سرطان و همچنین سن و وضعیت عمومی سلامتی بیمار بستگی دارد.

درمان سرطان دهانه رحم در مراحل اولیه، هنگامی که سرطان در دهانه رحم باقی مانده است، موفقیت بسیار زیادی دارد. هرچه سرطان از ناحیه اصلی خود بیشتر گسترش پیدا کند، احتمال موفقیت درمان آن کمتر است.

گزینه‌های درمانی برای سرطان مرحله اولیه 

 وقتی سرطان از دهانه رحم گسترش پیدا نکرده است، روش جراحی برای درمان آن بسیار متداول خواهد بود. اگر پزشک اعتقاد داشته باشد که احتمال وجود سلول‌های سرطانی در داخل بدن پس از عمل جراحی وجود دارد، ممکن است پرتودرمانی پس از عمل نیز به درمان کمک کند.

پرتو درمانی همچنین می‌تواند خطر عود سرطان (بازگشت سرطان) را کاهش دهد. اگر جراح بخواهد تومور را کوچک کند تا کار کردن روی آن راحت‌تر شود  ممکن است فرد از شیمی درمانی استفاده کند. اگرچه این رویکرد چندان رایج نیست.

جراحی برای سرطان دهانه رحم 

چندین نوع مختلف عمل جراحی وجود دارد که می‌تواند سرطان دهانه رحم را درمان کند. اینکه پزشک کدام روش جراحی را به شما توصیه کند، به میزان گسترش سرطان بستگی دارد .

  • کریو سورجری: در این روش با قرار دادن یک پروب یا کاوشگر در دهانه رحم، سلول‌های سرطانی منجمد می‌شوند.
  • جراحی با لیزر سلول‌های غیرطبیعی را با پرتوی لیزر می‌سوزاند.
  • مخروط برداری: در این تکنیک با استفاده از چاقوی جراحی، لیزر یا سیم نازکی که توسط برق گرم میشود، بخشی از بافت مخروطی شکل غیرطبیعی در دهانه رحم برداشته می‌شود.
  • هیسترکتومی: عملی که در آن کل رحم و دهانه رحم برداشته می‌شود. هنگامی که بخش بالای واژن نیز برداشته شود، به این عمل هیسترکتومی رادیکال گفته می‌شود.
  • تراکلکتومی دهانه رحم، قسمت بالایی واژن را از بین می‌برد اما رحم را در جای خود باقی می‌گذارد تا در آینده فرد بتواند بچه‌دار شود.
  • جراحی برای خارج کردن ساختارهای لگن نیز می‌تواند ساختارهایی مانند رحم، واژن، مثانه، راست روده، غدد لنفاوی و بخشی از روده بزرگ را با عمل جراحی بر دارد و حدود انجام این عمل، به این بستگی دارد که سرطان تا کجا گسترش یافته باشد.

درمان برای سرطان دهانه رحم پیشرفته 

هنگامی که سرطان از دهانه رحم فراتر رفته باشد، معمولاً گزینه عمل جراحی برای درمان مطرح نیست.

پزشکان سرطان پیشرفته را با عنوان سرطان تهاجمی نیز یاد می‌کنند؛ زیرا به سایر مناطق بدن حمله می‌کند. این نوع از سرطان به درمان‌های گسترده‌تری احتیاج دارد که معمولاً شامل پرتو درمانی یا ترکیبی از پرتودرمانی و شیمی درمانی هستند.

در مراحل بعدی سرطان، متخصص مراقبت‌های بهداشتی برای تسکین علائم و بهبود کیفیت زندگی، درمان تسکینی را ارائه می‌کند.

پرتو درمانی 

پرتو درمانی سرطان دهانه رحم

پرتو درمانی را با عنوان «پرتو درمانی آنکولوژی» یا XRT می‌نامند. این روش درمانی، شامل استفاده از انرژی شدید اشعه ایکس برای از بین بردن سلول‌های سرطانی است.

هنگامی که پزشک معالج از تابش اشعه در ناحیه لگن استفاده می‌کند، علائمی که در ادامه می‌آیند بروز می‌کنند که البته ممکن است برخی از آنها تا پس از پایان درمان‌ها ظاهر نشوند:

  • اسهال
  • حالت تهوع
  • ناراحتی معده
  • تحریک مثانه
  • قطع شدن چرخه قاعدگی
  • یائسگی زودرس

 شیمی درمانی 

شیمی درمانی سرطان دهانه رحم

شیمی درمانی استفاده از مواد شیمیایی (داروها) برای درمان هر بیماری است که البته در زمینه سرطان به منظور تخریب سلول‌های سرطانی استفاده می‌شود.

پزشکان از شیمی درمانی برای هدف قرار دادن سلول‌های سرطانی استفاده می‌کنند که نمی‌توان آنها را از طریق عمل جراحی از بین برد یا عمل جراحی نتوانسته است روی آنها موفقیت‌آمیز باشد یا در مواردی که این درمان می‌تواند به افراد مبتلا به سرطان پیشرفته کمک کند.

عوارض جانبی شیمی درمانی می‌تواند متفاوت باشد و به داروی خاصی که مورد استفاده قرار می‌گیرد، بستگی دارد. عوارض جانبی شایع‌تر آن عبارتند از:

  • اسهال
  • حالت تهوع
  • ریزش مو
  • خستگی
  • ناباروری
  • یائسگی زودرس

 پیشگیری 


 تعدادی از روش‌ها وجود دارند که می‌توانند احتمال ایجاد سرطان دهانه رحم را کاهش دهند.

واکسیناسیون ویروس پاپیلومای انسانی (HPV

ارتباط میان ایجاد سرطان دهانه رحم و برخی از انواع ویروس‌های HPV کاملاً روشن است. اگر هر زنی برنامه واکسیناسیون HPV کنونی را دنبال کند، می‌تواند خطر بروز سرطان دهانه رحم را کاهش دهد.

رابطه جنسی محافظت شده و سرطان دهانه رحم 

واکسن HPV تنها در مقابل دو عامل HPV عمل می‌کند. عوامل HPV  دیگری نیز وجود دارند که می‌توانند باعث ایجاد سرطان دهانه رحم شوند. استفاده از کاندوم در طول مقاربت جنسی می‌تواند به محافظت در مقابل عفونت ویروس HPV کمک کند.

غربالگری دهانه رحم 

انجام منظم آزمایش‌های غربالگری دهانه رحم در شناسایی و ردیابی علائم و نشانه‌های سرطان قبل از جدی شدن وضعیت یا گسترش بیش از حد آن، به فرد کمک می‌کند. غربالگری، سلول‌های سرطانی را تشخیص نمی‌دهد اما میتواند تغییرات ایجاد شده در سلول‌های دهانه رحم را مشخص کند.

به تاخیر انداختن اولین رابطه جنسی 

هر قدر اولین رابطه جنسی برای زنان زودتر اتفاق بیفتد، خطر بروز عفونت HPV بیشتر می‌شود. هرچه اولین رابطه جنسی بیشتر به تاخیر بیفتد، خطر ابتلا به این ویروس کاهش پیدا می‌کند.

 ترک سیگار 

زنانی که سیگار می‌کشند و دچار HPV هستند، نسبت به کسانی که چنین شرایطی ندارند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم قرار دارند.

چشم انداز کلی 


مرحله‌ای از بیماری که سرطان در آن تشخیص داده می‌شود، می‌تواند تعیین کننده احتمال زنده ماندن فرد در ۵ سال آینده باشد:

  • مرحله ۱- در اوایل مرحله سرطان، احتمال زنده ماندن در ۵ سال آینده ۹۳ درصد است و در اواخر استیج ۱، این احتمال ۸۰ درصد کاهش پیدا می‌کند.
  • مرحله ۲- در اوایل مرحله ۲، نرخ امید به زندگی در ۵ سال آینده ۶۳ درصد است که در اواخر استیج ۲ به ۵۸ درصد کاهش پیدا می‌کند.
  • مرحله ۳- در طول این مرحله این احتمال از ۳۵ درصد به ۳۲ درصد کاهش پیدا می‌کند.
  • مرحله ۴- کسانی که به سرطان دهانه رحم استیج ۴ مبتلا هستند. تنها ۱۵ تا ۱۶ درصد شانس برای زنده ماندن در ۵ سال آینده دارند.

درصدهای یاد شده تنها نرخ میانگین زنده ماندن هستند و نباید به همه افراد نسبت داده شوند در برخی موارد حتی در اواخر استیج چهار نیز درمان موفقیت آمیز بوده است.

ممکن است شما دوست داشته باشید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

درباره دکتر سولماز محمدی

جراح و متخصص زنان و زایمان و نازایی در شیراز – دکتر سولماز محمدی – دارای بورد تخصصی، لاپاراسکوپی و هیستروسکوپی، انجام دقیق ترین کنترل حاملگی های معمول و پرخطر، تشخیص به موقع سرطان بانوان، متخصص درمان نازایی، متخصص عمل های زیبایی ترمیمی زنان- متخصص زنان و زایمان و نازایی شیراز، (دكتر سولماز محمدی – متخصص لاپاراسكوپی تشخیصی و جراح و متخصص زنان و زايمان ، نازايي، درمان ناباروري