دهلیزها و مونس پوبیس

بولب دهلیزی (اجسام اسفنجی)

بولب دهلیزی (جسم غاری) از یک شبکه وریدی متراکم تشکیل شده است که در بالای فشیای کولز در ناحیه سطحی پرینه و در زیر دیافراگم ادراری تناسلی، در هر دو سمت پیشابراه و در ریشه لابیا مینور هر دو طرف دهلیز واژن قرار گرفته است. این اجسام پهلوهای هرم پیشابراهی واژینال را تشکیل داده و در سمت خلفی ضخیم و مکعب مانند می شوند.

در خط وسط، بولب های دهلیزی از طریق وریدهای اصلی با هم در ارتباط هستند. محل اتصال دو جسم اسفنجی در زیر تنه کلیتوریس تحت عنوان پارس اینترمدیا شناخته می شود و توسط کوبلت در اوایل سال 1851 توصیف شده است. وی این محل اتصال را تحت عنوان بخشی از دستگاه جنسی هر دو جنس مذکر و مونث توصیف کرده است که به صورت شبکه ای از دو ستون ورید سینوسی است که به صورت عمودی در زیر شفت کلیتوریس ادامه می یابند.

از نظر تکامل جنینی، بولب دهلیزی جنس مونث با جسم اسفنجی آلت تناسلی مردانه متناظر است و در طی تحریک جنسی پر از خون می شود اما دارای توانایی راست شدن نیست. هر یک از این بولب ها توسط عضله بولبی اسفنجی احاطه شده اند.

به گفته محققان، جسم غاری و جسم اسفنجی به عنوان عناصر تشکیل دهنده یک ساختار منفرد عمل می کنند که آن را ارگان بولبی کلیتوریسی نامیده اند. بولب دهلیزی از نظر طول (تقریبا 3 سانتی متر) و ضخامت (بین 3 تا 11 میلی متر ضخامت) بسیار متغیر است و بستگی به میزان خونرسانی به ناحیه دارد. در سر انتهایی این بولب ممکن است به غدد بارتولین برسد.

دهلیز واژن

لبه های کناری دهلیز واژن را لابیا مینور (لوب کوچک واژن)، از جلو سر کلیتوریس و از خلف فرنولوم لابیا مینور (فورشه) یا ادامه لابیا ماژور تشکیل داده است. واژن، پیشابراه، غدد بارتولین و مجاری فوق پیشابراهی (مجاری اسکن) همگی در دهلیز واژینال باز می شوند. دریچه یا مدخل واژن توسط هایمن یا پرده بکارت پوشیده شده است که یک حلقه تقریبا کامل از غشایی است که از زیر روزنه پیشابراه تا سوراخ دهلیزی (سوراخ ناوی) منشاء می گیرد. سوراخ دهلیزی یک فرورفتگی بادام شکل بین بخش پایینی بکارت و فورشه است. از نظر آناتومیک حلقه بکارت مرز بین دستگاه تناسلی خارجی و داخلی است.

مئاتوس ادراری

مئاتوس ادراری یا همان روزنه خروج ادرار زن یک ساختمان هلالی یا ستاره مانند است که گاهی اوقات حتی به شکل پاپیلا در می آید. در زیر آن پیشابراه قرار دارد که بین 4-2.5 سانتیمتر طول دارد. پیشابراه از دیواره مثانه شروع شده، از میان دیافراگم ادراری تناسلی کمی بالاتر از قوس بین سمفیز پوبیس و دیواره قدامی واژن عبور کرده و در مئاتوس یا دریچه خروج ادرار در نزدیکی زیر قوس سمفیز پوبیس خاتمه می یابد.

غدد دهلیزی بزرگ (غدد بارتولین)

غدد دهلیزی بزرگ یا همان غدد بارتولین در هر دو طرف واژن در انتهای خلفی بولب دهلیزی واقع شده اند، به صورت عرضی در زیر عضله پرینه ای قرار دارند. مجرای این غدد در داخل دهلیز وازن از طریق روزنه های حدود میلی متری باز می شوند که در محل درج لابیا مینور قرار دارند. مخاط ترشحی این غدد موجب مرطوب شدن اپیتلیوم یا پوست دهلیز واژن می گردد.

غدد دهلیزی کوچک، غدد فوق پیشابراهی (غدد اسکن)

غدد اسکن که هم نام کاشف آن به نام الکساندر اسکن پزشک متخصص زنان و زایمان اسکاتلندی (1900-1838) نامگذاری شده است غدد مخاطی لوله ای هستند که دارای دریچه های خروجی متعددی در هر دو سمت مئاتوس ادراری هستند. ترشحات آنها از نظر ترکیب و الگوی آنزیمی شبیه به ترشحات پروستات مردان است و به همین خاطر غدد شبه پروستاتی نیز نامیده می شوند. این ترشحات در حین تحریک جنسی یا در طی ارگاسم زنان آزاد می شود، پدیده ای که به آن انزال یا تخلیه زنانه شناخته می شود.

مونس پوبیس

چربی عانه یا برآمدگی بالای اندام تناسلی زنانه یا مونس پوبیس بین بخش زیر شکم و شروع لابیا ماژور قرار دارد، سمفیز پوبیس را پوشانده است و از طرفین به چین اینگوینال می رسد. این ساختار یک توده گرد از بافت چربی زیرجلدی است. شروع شکاف پودندال یا بخش بالایی شفت کلیتوریس را می توان در خط وسط در زیر مونس پوبیس دید. پوست روی مونس پوبیس نسبتا محکم و پوشیده است مو است. حجم و بنابراین سایز مونس پوبیس با چاق شدن زن افزایش می یابد و افتادگی مونس پوبیس با بالارفتن سن و بخصوص در افراد چاق رخ می دهد.