شیردهی به کودک و کرونا: آیا کووید 19 از طریق شیرمادر منتقل میشود؟

سوالات و نگرانی‌های زیادی درباره بیماری ویروس کرونا وجود دارد که تحت عنوان کووید ۱۹ شناخته می‌‌شود. یکی از نگرانی‌هایی که مادران دارند این است که آیا شیر دادن به کودک باعث انتقال ویروس به فرزند آنها می‌شود یا خیر. اما به خوبی می‌دانیم که شیر مادر از کودک در برابر تعداد زیادی از بیماری‌ها محافظت می‌کند با این حال در برخی موارد نادر پزشک شیردهی را توصیه نمی‌کند. تعداد زیادی از مادران که در دوران پاندمیک ویروس کرونا مادر شده اند سوالات زیادی درباره شیر دادن به فرزند خود دارند.

مادران شیرده باید چه اطلاعاتی درباره ویروس کرونا داشته باشد؟

شیر دادن به فرزند یک تصمیم شخصی است با این حال سازمان بهداشت جهانی، مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها و انجمن پزشکی شیردهی همگی از شیر دادن به کودک حتی در صورت آلوده شدن مادر به ویروس کرونا حمایت می‌کنند.

آیا ویروس کرونا در شیر مادر وجود دارد؟

در حال حاضر متخصصین و دانشمندان اعلام کرده اند که ویروس کرونا در شیر مادر شناسایی نشده است و به طور کلی سایر انواع ویروس‌های تنفسی از طریق شیر مادر به فرزندش منتقل نمی‌شود. به عنوان مثال در سندروم تنفسی شدید که تحت عنوان سارس شناخته می‌شود هیچ گونه ویروسی در شیر مادر شناسایی نشده بود.

در صورت شروع علائم کرونا باید شیردهی را ادامه داد؟

انجمن پزشکی شیردهی پیشنهاد کرده است در صورتی که مادر به ویروس کرونا آلوده شده باشد یا دوره علائم بیماری باشد یا تحت بررسی قرار گرفته باشد باید در قرنطینه قرار بگیرد و از همه از خانواده از قبیل فرزند خود جدا شود تا ریسک انتقال بیماری کاهش پیدا کند. این انجمن پیشنهاد کرده است مادران به کمک دستگاه شیر دوش به تهیه شیر خود بپردازند یا با رعایت همه نکات ایمنی امکان شیر دادن به کودک فراهم گردد. برخی از مادران که دچار ویروس کرونا شده اند و در قرنطینه قرار دارند می‌خواهند بدانند که آیا بهترین کار شیر دادن به کودک از طریق سینه خود است یا اینکه بهتر است شیر خود را از طریق شیشه به فرزندشان بدهند؟ قرنطینه کردن مادر مبتلا به ویروس کرونا و جدا کردن او از فرزند شیرخوارش تصمیمی‌ است که توسط تیم مراقبت پزشکی و متخصصین و با توجه به فاکتورهای متعددی از قبیل سلامت مادر و کودک گرفته می‌شود. در صورتی که امکان قرار گرفتن مادر و کودک در کنار یکدیگر وجود داشته باشد پزشک شیردهی را تشویق می‌کند. در این شرایط پزشکی از مادر می‌‌خواهد که ماسک بزند و قبل و بعد از شیر دادن به فرزند خود به طور کامل دست‌هایش را بشوید.

در صورتی که مادر آلوده به ویروس کرونا قصد زایمان داشته باشد چه اتفاقی رخ خواهد داد؟

با توجه به پیشنهادات مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها در صورتی که مادر آلوده به ویروس کرونا در قصد زایمان داشته باشد باید فرزند او به طور موقت از مادر جدا شود تا ریسک انتقال ویروس کرونا به فرزند تازه متولد شده به حداقل برسد. در این دوران پزشک توصیه می‌کند که شیر مادر از طریق شیشه به کودک داده شود. پس از آنکه علائم مادر بهبود پیدا کرد و آماده مراجعه به منزل شد و باید از همه دستورات پزشک در ارتباط با شیر دادن به کودک خود و بغل کردنش، استفاده از ماسک و شستشوی منظم دست‌ها پیروی کند. تیم پزشکی توصیه‌های لازم در ارتباط با ادامه شیردهی را در اختیار مادر قرار خواهد داد.

در صورت قرنطینه شدن مادر بهترین کاری که برای کودک می‌تواند انجام دهد چیست؟

 در صورتی که مادر و کودک به طور موقت از یکدیگر جدا شده اند و پزشک از مادر می‌‌خواهد شیر خود را بدوشد و آن را از طریق شیشه شیر به فرزندش بدهد. در این شرایط اگر چه کودک از سینه مادر شیر نمی‌خورد باید مادر قبل از آماده کردن شیر خود ماسک بزند و دست‌هایش را بشوید.

• باید میز یا کانتر مخصوصی که مادر از آن برای آماده کردن شیر خود استفاده می‌کند به کمک مواد ضدعفونی کننده تمیز شود.
• باید قبل و بعد از دوشیدن شیر دستگاه شیر دهی طبق دستور پزشک به طور کامل تمیز شود.
• باید بعد از هر بار شیر دوشیدن قطعات دستگاه را طبق دستور نوشته شده روی آن از یکدیگر جدا کرد، به طور کامل شستشو داد و به کمک آب و صابون تمیز کرد تا ریسک انتقال ویروس به حداقل برسد.
• مادر می‌تواند شیر دوش خود را در ماشین ظرفشویی قرار دهد و آن را بشوید.
• باید دستگاه شیردوش حداقل روزی یک بار به کمک بخار آب، جوشاندن درون آب داغ به مدت پنج دقیقه یا شستشوی آن درون ماشین ظرفشویی و به کمک مواد ضدعفونی کننده تمی‌ز و ضد عفونی شود.
• نباید شیر دوش به طور مستقیم درون سینک ظرفشویی قرار داده شود و پس از اتمام شیر دوشیدن هرچه سریع تر تمیز گردد.
• باید شیردوش را روی دستمال تمیز قرار دهید و اجازه دهید که به کمک هوا کاملاً خشک شود سپس آن را بردارید.
• به طور کامل بطری شیر را به کمک آب و صابون بشویید یا درون ماشین ظرفشویی قرار دهید سپس اجازه دهید خشک شود و مجددا از آن استفاده نمایید.

نکات ایمنی برای شیردهی در دوران کرونا

 مادران آلوده به ویروس کرونا یا مادرانی که دارای علائم بیماری هستند باید برای شیر دادن به فرزند خود نکات زیر را رعایت نمایند:

• از تماس با افرادی که بیمار هستند اجتناب کنند.
• هنگام عطسه یا سرفه کردن دهان و بینی خود را با دستمال بپوشانند یا از آرنج خود استفاده کنند و فوراً دستمال خود را دور بیندازند و دست‌های شان را بشویند.
• در هنگام شیردهی حتماً از ماسک استفاده کنند.
• حداقل مدت ۲۰ ثانیه دست‌های خود را به طور کامل با آب و صابون بشویند یا از پاک کننده‌هایی که حاوی الکل ۶۰ تا ۹۵ درصد هستند برای ضدعفونی کردن دست‌های خود قبل و بعد از شیردهی استفاده کنند. در صورت مشاهده هر گونه آلودگی روی دست‌های شان به طور کامل آنها را بشویند.
• به طور کامل سطح میز را تمیز و ضد عفونی کنند و سطح خارجی بطری مخصوص شیردهی را تمی‌ز نمایید تا احتمال انتقال آلودگی به حداقل برسد.
• در صورتی که مادر یا سرفه می‌کند باید به طور کامل نقاطی از پوست که با کودک یا دستگاه شیردوش تماس پیدا می‌کند را تمیز و ضد عفونی کند.
• تمامی ‌سطوحی که کودک به آنها دست می‌‌زند باید ضد عفونی شود.

از قرار دادن ماسک یا محافظ روی صورت کودک خودداری کنید

قرار دادن ماسک یا محافظ روی صورت نوزاد ریسک بروز سندروم مرگ ناگهانی نوزاد یا خفگی تصادفی و احتناق را افزایش می‌دهد. نوزاد و کودک به طور مداوم حرکت می‌کنند و حرکات آنها ممکن است باعث بسته شدن حفره دهان و بینی شده و آنها را برای تنفس دچار مشکل نماید. در حال حاضر هیچ گونه اطلاعاتی وجود ندارد که نشان دهد استفاده از محافظ صورت در نوزادان از آنها در برابر ویروس کرونا یا سایر بیماری‌های تنفسی محافظت می‌کند. مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها به همه افرادی که دو سال به بالا سن دارند توصیه کرده که در اماکن عمومی و در هنگام خارج شدن از منزل از ماسک استفاده نمایند اما استفاده از محافظ را به عنوان جایگزین ماسک در اماکن عمومی توصیه نکرده است که این مسئله شامل زنان باردار و مادرانی که شیر می‌دهند نیز می‌شود.

باید امکان خوابیدن کودک به طور ایمن فراهم گردد

خواب ایمن یک بخش از فرآیند مراقبت از سلامت کودک می‌باشد. در دوران همه گیری ویروس کرونا والدین کودک ممکن است خستگی و استرس زیادی را تجربه کنند که بر توانایی آنها برای تامین خواب کودک تاثیر می‌گذارد. آنها می‌توانند با رعایت مواردی که در بخش زیر به آنها اشاره می‌‌کنیم ریسک بروز سندروم مرگ ناگهانی کودک و سایر انواع مرگ مرتبط با خواب را به حداقل برسانند:

• هنگامی ‌که کودک شما می‌خوابد باید او را به پشت بخوابانید.
• خواباندن کودک از یک تشک سفت و یک پتوی مناسب استفاده کنید.
• کودک را در اتاق خود بخوابانید ولی او را در رختخواب تان قرار ندهید. کودک نباید در تخت بزرگسالان، روی صندلی، روی میز و موارد مشابه بخوابد و همچنین از تنها خواباندن او به شدت خودداری کنید.
• از قرار دادن تشک و پتو و بالش نرم و اسباب بازی در اطراف محل خواب کودک خودداری کنید.
• از پوشاندن سر کودک خودداری کنید و اجازه دهید سر او گرم شود. از قرار دادن او در محیط گرم که باعث عرق کردن یا گرم شدن قفسه سینه می‌‌شود به شدت خودداری کنید.

کودک خودرو در فواصل زمانی مشخص شده نزد پزشک ببرید

در صورتی که مادر به ویروس کرونا آلوده باشد باید از یکی از اعضای خانواده بخواهد فرزند را نزد متخصص ببرد تا پزشک بتواند به ارزیابی موارد زیر بپردازد:

• به بررسی سلامت کودک بپردازد.
• میزان رشد و تغذیه کودک را بررسی کند.
• کودک را به لحاظ زردی ارزیابی کند.
• از انجام شدن آزمایشات غربالگری مخصوص کودکان تازه متولد شده از قبیل آزمایش خون، تست شنوایی و تست مخصوص بیماری‌های مادرزادی ژنتیکی اطمینان حاصل کند و در صورت نیاز درخواست تکرار آنها را بدهد.

 در صورتی که مادر آلوده باشد باید قبل از مراجعه به مطب پزشک به آنها اطلاع دهد.