کیستهای دهانه رحم، سرطانی نیستند. رایجترین نوع کیست دهانه رحم، کیست نابوتین است که هنگامی تشکیل میشود که بافت طبیعی بخش خارجی گردنه رحم، روی بافت غدههای مخاطی قسمت داخلی دهانه رحم رشد کند. هنگامی که موکوس (مخاط)، مایع یا بافت به دام بیفتند، کیست تشکیل میشود.
کیستهای نابوتین آنقدر شایع هستند که به عنوان یک ویژگی طبیعی آناتومی دهانه رحم در نظر گرفته میشوند. ممکن است پزشک در حین معاینه لگن، یکی از آنها را کشف کند. به طور کلی کیستهای دهانه رحم هیچ گونه علائمی ایجاد نمیکنند و نیازی به درمان ندارند. اگر کیست دهانه رحم یا زائده دیگری وجود داشته باشد که ظاهر غیر طبیعی داشته باشد، ممکن است پزشک شما یک نمونه (بیوپسی) از آن بردارد (نمونه برداری) و برای بررسی آزمایشگاهی ارسال کند. نگرانیهای دیگری که ممکن است در این باره وجود داشته باشد، خونریزی غیر طبیعی واژن، درد لگن یا درد در حین رابطه جنسی است. این مقاله به بررسی معنایی که ممکن است کیست دهانه رحم داشته باشد میپردازد. ما همچنین در این مقاله علائم، علل و روشهای معالجه و عوامل خطر و همچنین راهنماییهایی درباره زمان مراجعه به پزشک را بررسی خواهیم کرد.
[sv slug=”number”]
انواع کیستهای دهانه رحم
دهانه رحم، بافتی است که رحم یا زُهدان را به واژن متصلاند. دهانه رحم دارای دو بخش مجزا است که دارای دو نوع سلول میباشند:
- سلولهای غدهای، خطی از سلولها که نزدیکترین نواحی دهانه رحم به رحم را میپوشند.
- سلولهای سنگفرشی که نزدیکترین بخش رحم به واژن را میپوشاند.
سلولهای غدهای و سنگ فرشی در محلی با یکدیگر تلاقی میکنند و ناحیهای به نام ناحیه ترانسفورمیشن (منطقه دگرگونی) را ایجاد مینمایند. این ناحیه در طول زندگی یک زن به ویژه در دوران بارداری و زایمان، دستخوش تغییرات بسیاری میشود.
سلولهای ناحیه ترانسفورمیشن به طور مداوم تغییر میکنند و این ناحیه بسیار مستعد رشد غیر طبیعی سلولها است. در بیشتر موارد، برآمدگیها و برجستگیهای روی دهانه رحم، خوش خیم یا غیر سرطانی هستند؛ مانند پولیپ یا کیست. با این حال ممکن است در برخی موارد نشان دهنده وجود سرطان دهانه رحم باشند. ممکن است یک پزشک در معاینه معمولی لگن یا آزمایش پاپ اسمیر، برجستگیهای دهانه رحم را کشف کند. چند این شرایط وجود دارند که میتوانند باعث ایجاد برآمدگیهای دهانه رحم شوند که در ادامه بخشهایی از این موارد شرح داده شده است.
پولیپهای دهانه رحم
پولیپ دهانه رحم یک زائده غیر سرطانی و به شکل گل پیاز است که در دهانه رحم ایجاد میشود. پولیپها ممکن است از نظر شکل، اندازه و رنگ بسیار متنوع باشند.
علت ایجاد شدن پولیپ دهانه رحم مشخص نیست اما برخی از دلایل احتمالی پلیپ دهانه رحم میتوانند شامل موارد زیر باشند:
- بالا بودن سطح استروژن
- التهاب دهانه رحم
- گرفتگی عروق خونی
پولیپهای دهانه رحم در بیشتر موارد خوش خیم هستند و از هر هزار مورد، تنها یک مورد آن سرطانی است. یک ارائه دهنده خدمات بهداشتی میتواند با یک روش ساده، پولیپهای دهانه رحم را برطرف کند.
فیبرومهای دهانه رحم
فیبروم یا میوم، تومورهای غیر سرطانی هستند که معمولاً در بافت عضلانی رحم ایجاد میشوند. فیبرومها میتوانند در دهانه رحم نیز رشد کنند؛ اگرچه این اتفاق نادر است.
اندازه فیبروم ممکن است متفاوت باشد و برخی از آنها حتی میتوانند آنقدر بزرگ شوند که باعث افزایش وزن و تورم در بخش پایینی شکم شوند. فیبرومها تقریباً همیشه خوش خیم هستند. فیبرومهای سرطانی، نادر میباشند و معمولاً در کمتر از ۱ مورد از ۱۰۰۰ مورد اتفاق میافتند.
سرطان دهانه رحم
وجود زائدهها و برجستگیهایی در دهانه رحم، میتواند نشان دهنده سرطان دهانه رحم باشد. ممکن است مرحله اولیه سرطان دهانه رحم هیچ گونه علائمی ایجاد نکند. سرطان دهانه رحم میتواند یک یا هر دو نوع سلول پوشش دهنده دهانه رحم را تحت تاثیر قرار دهد.
عوامل خطر
هنوز دقیقا مشخص نشده است که چه عواملی باعث ایجاد زائدهها و برجستگیهای دهانه رحم میشوند. با این حال برخی عوامل وجود دارند که میتوانند خطر ابتلا به مشکلات دهانه رحم در فرد را افزایش دهند. عوامل خطرساز برای ایجاد زائدهها و برجستگیهای دهانه رحم عبارتند از:
- مصرف قرصهای ضد بارداری حاوی استروژن
- داشتن سابقه خانوادگی فیبروم، پولیپ، کیست یا سرطان دهانه رحم
- تجربه التهاب دهانه رحم به دلیل عفونتهایی مانند HPV، تبخال تناسلی یا عفونتهای قارچی
- داشتن سیستم ایمنی ضعیف
علائم
برجستگیهای دهانه رحم میتوانند باعث دامنه وسیعی از علائم شوند یا اینکه هیچ گونه علائمی به وجود نیاورند. برجستگی در دهانه رحم میتواند باعث ایجاد علائم زیر شود:
- دورههای عادت ماهیانه سنگین یا دردناک
- لکه بینی یا خونریزی بین پریودها
- ترشحات واژن با بوی بد
- احساس فشار یا تورم در بخش پایینی شکم
- تکرر ادرار
- درد در بخش پایینی کمر لگن یا پاها
- درد در هنگام رابطه جنسی
- خونریزی پس از مقاربت جنسی
عوارض
به طور کلی فیبرومها باعث ایجاد عوارض جدی نمیشوند؛ با این حال عدم درمان فیبرومها میتواند خطر ناباروری را افزایش دهد و باعث ایجاد مشکلاتی در دوران بارداری شود از جمله:
- جدا شدن جفت
- زایمان زودرس
- سقط جنین
داشتن فیبروم، خطر ابتلا به فیبروم سرطانی را افزایش نمیدهد. کیستهای نابوتین به ندرت عوارض جدی ایجاد میکنند و اغلب بدون درمان از بین میروند. با این حال وجود کیستهای نابوتین بزرگ میتواند شکل دهانه رحم را تغییر دهد. این کیستها ممکن است به برش یا برداشتن به واسطه عمل جراحی احتیاج داشته باشند.
چه موقع باید به پزشک مراجعه کنم؟
در صورتی که دارای علائمی هستید که در امورات زندگی روزمره شما مداخله میکنند باید به دنبال دریافت مراقبتهای پزشکی باشید. همچنین اگر هر یک از علائمی که در ادامه میآیند را تجربه میکنید ممکن است بخواهید با پزشک خود تماس بگیرید:
- خونریزی پس از یائسگی
- لکه بینی بین دورههای قاعدگی
- ترشحات غیر معمول واژن یا ترشحات بد بو
- درد شدید در کمر پاها یا لگن
تشخیص کیست رحم
ارائه دهنده خدمات بهداشتی شما برای تشخیص علت پنهان برجستگیهای دهانه رحم، اطلاعاتی از مواردی که در ادامه میآید را جمع آوری خواهد کرد:
- سابقه خانوادگی
- سابقه پزشکی
- داروهایی که در حال حاضر مصرف میکنید
همچنین ممکن است آنها معاینههای فیزیکی و سایر آزمایشهای تشخیصی را نیز انجام دهند:
- آزمایشهای سونوگرافی که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از ساختارهای داخلی شکم و لگن استفاده میکنند.
- اسکنهای MRI که از یک میدان مغناطیسی قدرتمند و امواج رادیویی برای ایجاد تصاویر دقیق و جزئی از بافتهای داخل بدن استفاده میکنند.
- هیستروسکوپی که میتواند به تشخیص مشکلاتی که رحم را تحت تاثیر قرار میدهند، کمک کنند. در طول عمل هیستروسکوپی یک متخصص مراقبتهای بهداشتی یک دستگاه کوچک و باریک مانند لوله که هیستروسکوپ نامیده میشود را از طریق واژن به داخل رحم شما هدایت میکند. ابزار هیستروسکوپی از داخل رحم تصاویری تهیه میکند و آنها را به یک کامپیوتر میفرستد.
- لاپاراسکوپی که از یک دوربین کوچک متصل به انتهای یک لوله باریک استفاده میکند و ارگانهای تناسلی یک زن را بررسی مینماید.
- بیوپسی یا نمونه برداری که شامل برداشتن نمونههای کوچک از بافت پوشش دهانه رحم و رحم است. پس از برداشتن نمونه، پزشک آنها را برای بررسی به یک لابراتوار یا آزمایشگاه میفرستد. نمونه برداریها میتوانند سلولهای سرطانی و غیر سرطانی و پیش سرطانی را مشخص کنند.
درمانها
زائدههای خوش خیم مانند پولیپ دهانه رحم و کیستهای نابوتین اغلب احتیاجی به درمان ندارند. با این حال حتی زائدههای خوش خیم نیز میتوانند مشکلاتی ایجاد کنند. کیستها و پولیپها میتوانند قدری بزرگ شوند که شکل دهانه رحم را تغییر داده و به برداشتن یا تخلیه از طریق عمل جراحی احتیاج داشته باشند.
گزینههای درمانی برای برجستگیها و زائدههای دهانه رحم میتوانند شامل موارد زیر باشند.
عمل جراحی
نمونههای درمان جراحی برای برجستگیها و زائدههای روی دهانه رحم میتواند شامل موارد زیر باشد:
- پولیپکتومی: تکنیک جراحی پولیپکتومی شامل برداشتن یک پولیپ از دهانه رحم با استفاده از پنس یا حلقه است. این روش معمولاً به صورت سرپایی در یک کلینیک انجام میشود.
- ابلیشن الکتروکوتر: در این روش از گرمای جریان الکتریکی برای از بین بردن کیست دهانه رحم استفاده میشود.
- میومکتومی: در این روش، یک جراح از طریق یک برش کوچک در قسمت تحتانی شکم، فیبرومها را برمیدارد.
ممکن است پزشک برای شکستن فیبرومها و از بین بردن آنها، استفاده از روش تکه تکه کردن مکانیکی را توصیه کند با این حال سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) میگوید این دستگاهها میتوانند سلولهای سرطانی در دهانه رحم تشخیص داده نشده را به سایر نقاط بدن گسترش دهند.
آنها اینگونه توضیح میدهند که «سارکوم رحم (نوعی سرطان) بیشتر در زنانی که تحت عمل جراحی فیبروم رحم (زائده غیر سرطانی در پوشش رحم یک زن) قرار میگیرند، شایع است.»
مصرف داروها
داروهای آگونیست و آنتاگونیست هورمون آزاد کننده گنادوتروپین (GnRH) میتوانند فیبرومهای علائم ساز دهانه رحم را درمان کنند. داروهای GnRH باعث میشوند بدن استروژن و پروژسترون کمتری تولید کند که این امر به شکل موثری فیبرومها را کاهش میدهد؛ بدون اینکه قدرت باروری را تحت تاثیر قرار دهد.
همچنین مصرف مسکنهای بدون نسخه مانند ایبوپروفن و استامینوفن میتواند به کاهش گرفتگی عضلات دهانه رحم و کمر درد کمک کند.
پیشگیری
حفظ وزن سالم بدن و کنترل سطح هورمونها میتواند به کاهش خطر ابتلا به برآمدگی و زائدههای دهانه رحم کمک کند.
با این حال داشتن سبک زندگی سالم و مراقبت از خود در مقابل شرایطی که میتوانند باعث ایجاد زائدهها و برجستگیهای دهانه رحم شوند، سلامتی کامل و جلوگیری از ایجاد آنها را تضمین نمیکند. با این حال انجام معاینات معمول لگن و آزمایش پاپ اسمیر میتواند به تشخیص زودرس ناهنجاریهای اولیه دهانه رحم کمک کند. پزشکان توصیه میکنند افراد ۲۱ سال به بالا به شکل منظم آزمایشهای غربالگری سرطان دهانه رحم را انجام دهند.
استفاده گسترده از آزمایشهای منظم پاپ اسمیر در دهههای اخیر منجر به کاهش قابل توجه میزان تشخیص و مرگ با سرطان دهانه رحم شده است.
چشم انداز کلی
بیشتر زائدهها و برجستگیهای دهانه رحم، به خودی خود برطرف میشوند و خطر ابتلا به زائده سرطانی در فرد را افزایش نمیدهند.
معمولاً تا زمانی که پزشک در معاینههای معمولی متوجه برجستگی یا زائده در دهانه رحم فرد نشود، خود او متوجه آن نخواهد شد.
انواع رایج برجستگیها و زائدههای دهانه رحم عبارتند از:
- پولیپ دهانه رحم و فیبروم
- کیستهای نابوتین
سرطان دهانه رحم نیز میتواند باعث ایجاد برجستگیهایی در دهانه رحم شود؛ اگرچه میزان شیوع آن بسیار کمتر است. طی چند دهه گذشته، نتایج درمانی افرادی که به سرطان دهانه رحم مبتلا هستند، به لطف استفاده گسترده از روشهای غربالگری مانند آزمایش پاپ اسمیر، به شدت بهبود یافته است.
